
هرگاهی که به دختر بودن و زنانگی فکر میکنم، از خودم خجالت میکشم؛ از جنسیتم، از اینکه با این جنسیت به دنیا آمدهام. گاهی از خودم میپرسم چرا چیزی که هرگز انتخابش نکردهام، باید اینهمه برایم معنا داشته باشد؟ چرا باید پیش از آنکه حتی خودم را بشناسم، جامعه به من بگوید که به خاطر دختر بودن چه کسی هستم، چگونه باید باشم و تا کجا حق دارم زندگی کنم؟
شرمندهام از اینکه به خاطر جنسیت توهین و تحقیر میشوم؛ از نگاههای سنگین جامعه، از حرفهایی که مدام بر گوشم ضربه میزنند و مغزم را با گلوله میزنند. بعضی حرفها فقط شنیده نمیشوند؛ در آدم میمانند، تکرار میشوند و آرامآرام تصویری را که آدم از خودش دارد، خراب میکنند. همهی اینها مرا شرمنده و درمانده میسازد؛ تا جایی که گاهی نمیدانم از خودم شرمندهام یا از جهانی که مرا به خاطر چیزی که انتخاب نکردهام، شرمنده کرده است.
از اینکه همیشه به اسم «دختر فلانی» یا «خواهر فلانی» یاد میشوم، احساس حقارت میکنم. انگار پیش از آنکه یک انسان باشم، نسبتم با دیگری تعریف شده است. شاید نام خودم کافی نیست؛ برای اینکه شناخته شوم، باید به کسی تعلق داشته باشم.
و شاید دردناکترین بخش همین باشد؛ اینکه آدم کمکم خودش را از چشم دیگران میبیند. آنقدر میشنود که چه باید باشد، چگونه باید بنشیند، چگونه حرف بزند، چه چیزی بخواهد و از چه چیزی بترسد، که یک روز از خودش میپرسد: اگر همهی این صداها ساکت شوند، صدای واقعی من کدام است؟
از آن جملهای که میشنوم، «من هم روزی دختر بودم»، حس میکنم میخواهم زیر زمین گور شوم؛ تا اینکه بشنوم: «من هم روزی دختر بودم و حالا یک زن هستم.» نمیدانم چرا این جمله اینقدر سنگین است. شاید چون گاهی در آن چیزی شبیه اعتراف شنیده میشود؛ اعتراف به اینکه دختر بودن مرحلهای است که باید از آن عبور کرد، انگار زن شدن پایان دختر بودن نیست، بلکه پایان آزادیهای کوچکی است که شاید همان زمان هم به سختی داشتهایم.
داستان زنان و دخترانی را که پیش از من بودهاند و با رنج بردهاند، میشنوم و حیران و درمانده نگاه میکنم. زنانی که شاید آرزو داشتند، عاشق شدند، ترسیدند، خندیدند، گریه کردند و برای زندگیای که میخواستند تلاش کردند؛ اما صداهایشان شنیده نشد. بعضی از آنها مردند و در قبر پوسیده شدند، بیآنکه هیچکس بفهمد چه بر سرشان آمده بود. شاید بعضی از آنها حتی نامی نداشتند که امروز بتواند با صدای بلند صدا بزند.
و من به این فکر میکنم که چه تعداد زن در تاریخ زندگی کردند و مردند، بیآنکه داستانشان جایی نوشته شود. چه تعداد حرف در گلویشان ماند. چه تعداد رؤیا پیش از آنکه متولد شود، دفن شد. و چه تعداد زن، فقط به این دلیل که زن بودند، مجبور شدند بخشی از خودشان را در سکوت دفن کنند.
بعد از خودم میپرسم: اگر زن نباشد، جهان چگونه خواهد بود؟ دیگر کسی میباشد تا بچه به دنیا بیاورد؟ کسی میباشد که واقعاً عشق بورزد؟ کسی میباشد که به حرفهایت گوش دهد؟ کسی میباشد که به جزئیات توجه کند؟ کسی میباشد که همیشه از او انتظار داشته باشند همهچیز را تحمل کند؟
اما همینجا مکث میکنم. چرا وقتی از زن حرف میزنیم، اغلب از فداکاری، زاییدن، عشق ورزیدن و تحمل کردن میگوییم؟ چرا جهان از زن انتظار دارد همهچیز را تحمل کند، اما کمتر از او میپرسد خودش چه میخواهد؟
شاید زن بودن نباید نام دیگری برای تحمل کردن باشد. شاید زن بودن یعنی اینکه یک انسان، پیش از هر نقشی که جامعه برایش ساخته، حق داشته باشد خودش باشد؛ حق داشته باشد خشمگین شود، نه بگوید، اشتباه کند، انتخاب کند، آرزو کند، شکست بخورد و دوباره خودش را بسازد.
شاید زنانگی چیزی نیست که دیگران باید برای من تعریف کنند. شاید زنانگی چیزی نیست که با لباس، بدن، مادر شدن یا حتی با تصویری که جامعه از «زن خوب» ساخته، اندازهگیری شود.
شاید زنانگی، پیش از همهی اینها، یک پرسش باشد: من، اگر تمام اسمهایی را که دیگران بر من گذاشتهاند کنار بگذارم، چه کسی هستم؟ اگر دیگر «دختر فلانی» نباشم، اگر «خواهر فلانی» نباشم، اگر هیچکس مرا با نسبت من به دیگری نشناسد، اگر تمام بایدها و نبایدهایی را که از کودکی در گوشم ریختهاند از من بگیرند، آیا هنوز چیزی از «من» باقی میماند؟
فکر میکنم باید باقی بماند. چون زن، پیش از آنکه دختر کسی، خواهر کسی، همسر کسی یا مادر کسی باشد، یک انسان است. و شاید زن بودن، در عمیقترین معنای خودش، همین باشد؛
«حق داشت یک من.»
منی که متعلق به هیچکس نیست. فقط خودش است. و شاید سؤال واقعی همین باشد: اگر یک روز تمام نامهایی را که دیگران روی من گذاشتهاند از من بگیرند، چه چیزی از «من» باقی میماند؟ و آنوقت، جهان چگونه خواهد بود؟


دیدگاه وجود ندارد