009 1200x500

از صدا تا سکوت؛ مرور تحلیلی هفتاد خاطره از حضور و حذف دختران مکتب افغانستان

نشریهٔ «گندمین» در نخستین شمارهٔ خود، هفتاد خاطره از دختران افغانستان را «در بازه‌ای نزدیک به هفت دهه، از سال ۱۳۳۰ تا ۱۴۰۰ خورشیدی» گردآوری کرده است. این خاطرات در شرایطی منتشر می‌شوند که افغانستان، تنها کشوری در جهان است که دختران را از تحصیل، کار و داشتن یک زنده‌گی عادی بازداشته است. در چنین شرایطی، نوشتن دیگر امری تفننی یا صرفاً هنری نیست؛ بلکه شورشی است علیه سکوت و فراموشی، ایستاده‌گی در برابر انکار، و مقاومتی فرهنگی است در برابر ستم، تا رنج این اسارت و شکوه این ایستاده‌گی از حافظهٔ تاریخ ما پاک نشود. نوشتار حاضر به مرور و واکاوی این خاطرات در سه محور اصلی (آسیب‌شناسی نظام آموزشی، نوستالژی و زیبایی‌های مکتب و مرور ساختاری خاطرات) می‌پردازد. ... ادامه مطلب
عکس تزیینی، SHAH MARAI / AFP

سکوت؛ میراثی که دختران از خانواده و جامعه به ارث می‌برند

اگر روزی دختری در کوچه و بازار با پرزه، توهین یا خشونت لفظی روبه‌رو شود و در پاسخ فقط بگوید: «این حرف‌ها را برای خودت نگه دار»، «حق نداری با من چنین رفتار کنی»، «حد خودت را بدان» یا «فکر نکن دختران ابزاری برای شوخی‌ها و اذیت‌کردن تو هستند»، چه کسی بیشتر مورد قضاوت قرار خواهد گرفت؟ مردی که حرمت انسان دیگری را زیر پا گذاشته است یا زنی که تنها از حق خود دفاع کرده است؟ شاید این پرسش در نگاه نخست عجیب به‌نظر برسد، اما تجربهٔ زنده‌گی روزمره در بسیاری از جوامع، به‌خصوص جامعهٔ ما، یعنی افغانستان، نشان می‌دهد که پاسخ آن چندان هم روشن نیست. گویا در ذهن بسیاری از مردم، مشکل اصلی نه خود خشونت، بلکه دیده‌شدن اعتراض به خشونت است. ... ادامه مطلب
عکس تزینی / برگرفته از magnific com

باز کردن سر کیسهٔ خاطرات؛ چرا و چگونه بنویسیم؟

برخی صاحب‌نظران، خاطره‌نویسی را بخشی از ادبیات مستند به‌شمار می‌آورند و آن را یک سند تاریخی، اما مجزا از یک اثر تاریخی محض می‌دانند؛ برخی دیگر نیز آن را گونه‌ای از زنده‌گی‌نوشت قلمداد می‌کنند. به‌صورت کلی، خاطره‌نگاری حوزه‌ای چندبعدی است که از نظر ساختار نگارشی، زیرمجموعهٔ «ادبیات غیرداستانی خلاق» قرار می‌گیرد. همچنین از نظر کاربرد، آن را یکی از منابع فرعی در علم تاریخ، به‌ویژه بخشی از «تاریخ شفاهی» قرار می‌دهند. ... ادامه مطلب