زنان در شاهنامه فردوسی

سودابه دختر زیبا و دل‌بند شاه هاماوران است که برای رضایت کاووس شاه ایران و برقراری صلح بین کاووس با شاه هاماوران به همسری وی برگزیده می‌شود و هرچند پدر از این پیوند خشنود نیست اما چون سودابه می‌پذیرد، او نیز مخالفتی نشان نمی‌دهد؛ اما کینۀ کاووس را به دل می گیرد. ... ادامه مطلب

که سهراب قصد یورش به ایران می‌کند و با سپاهی نیرومند به سوی ایران می‌تازد تا هم پدرش رستم را بیابد و هم تاج و تخت از خانوادۀ کاووس به زور تصاحب کند زیرا سهراب کسی را بیشتر از رستم و خودش شایستۀ حکم‌رانی بر ایران و توران نمی‌داند. گردآفرید به عنوان مدافعی از مرزهای ایران در مسیر حملۀ سهراب به ایران قرار می‌گیرد. سر سهراب با نزدیک شدن به قلمرو ایران به قلعه یا دژی می‌رسد که نام آن سیپیددژ یا دژ سپید است. سهراب در نبردی، پهلوان ایرانی هُجیر را که وظیفۀ نگهبانی دژ سپید را دارد شکست داده و به بند می‌کشد. گُردآفرید که خود یلی از یلان ایران است و دختر پهلوان نامی گژدهم، از تسلیم شدن هجیر چنان ننگش می‌آید که چهره‌اش از خشم سیاه می‌شود. ... ادامه مطلب

صحنۀ دیدار تهمینه و رستم صحنه ای است شورانگیز و نمایان‌گر روح آزادگی و سربلندی زن در بیان خواستی طبیعی و مشروع که مورد پذیرش فرهنگ جامعه نیز هست. جامعه‌ای که بی‌تردید حق برگزیدن همسر را در چارچوب رسم و آئین زمانه برای زن قایل است و به همین روست که تهمینه با همه خردمندی و پاک‌دامنی سرافراز به خواب‌گاه رستم می‌رود و مرد محبوب خود را از جان و دل می‌خواند. رستم نیز در مرتبه والای پهلوانی نام‌دار با خوی و منشی مردمی چنین خواست و نیازی را ارج می‌نهد و هیچ اندیشۀ ناپاکی به دل راه نمی‌دهد؛ در کنار تهمینه می‌نشیند و با او گفت‌وگو می‌کند تا دریابد که آیا زنی پاک‌زاد و با نام و نژاد است؟ ... ادامه مطلب

رودابه دختر زیبایی است که از نسل مهراب شاه کابلی می‌آید، دل‌باختۀ زال فرزند سامِ نریمان است و بعداً مادر مهربان رستمِ جهان‌پهلوان. او در اندیشه‌ها و رفتارهایش استوار و پایدار است. داستان او، داستانی از عشقی پرشور و غمی پرسوز است. به سخن خجسته کیا: رودابه یکی از جان‌دارترین و رنگین‌ترین زنان شاهنامه است. هیچ زن دیگری چنین دراز مدت در داستان‌ها زنده نمی‌ماند. نگارۀ رودابه در یاد ما دخترکی است زیبا با گیسوان بلند سیاه آکنده از بوی‌های خوش گل‌های بهاری در تب و تاب عشق، اما رودابۀ سال‌خورده نیز به‌همین پایه گیرا و دوست‌داشتنی است منتها در جلوه‌ای دیگر. ... ادامه مطلب