
آفتاب داغ به سرم میخورد و خسته از مکتب برمیگشتم؛ صدای اذان در کوچه پیچیده بود و با هر قدم که به کوچه نزدیک میشدم، بیشتر به گوشم میرسید. از آغاز کوچه تا خانهی ما شش دروازه دیگر است: اولی خانهی کاکا قیوم، دومی خانهی مرحوم کاکا اسد، سومی خانهی بابهی نانوا، چهارمی خانهی معلم علی، پنجمی خانهی همسایهای که نو کوچ آمده، و ششمی هم خانهی کاکا کریم. بالاخره این دروازهی خانهی ماست.
منتظر ماندم تا بیبی بیاید و دروازه را باز کند. معمولاً به تکتک زدن نیاز نیست؛ او سر همین ساعت همیشه نزدیک دروازه و منتظر من است. انتظار داشتم با قامت خمیده و چادر سفید بر سر بیاید، سلامم را با اشارهی سر علیک بگیرد و بعد هم برود نماز پیشین را ادا کند؛ همانطور که من میرفتم بعد این همه ساعت گرسنگی و تشنگی، غذایی بخورم و برای ساعتی در اتاقی بخوابم.
منتظر ماندم، اما کسی نیامد. با خودم گفتم شاید من ناوقت کردهام یا بیبی مهمان دارد. در را تکتک زدم. مادرم دروازه را باز کرد، سلام کردم و همانطور که با گوشهی چادرش اشکهایش را پاک میکرد، گفت: حال بیبیات خوب نیست.
برای لحظهای تمام خستگی را فراموش کرده و خود را گناهکار دانستم؛ شاید همانطور که بیبی میگفت، قدر نعمتهای خداوند را ندانسته بودم، از گرمی و گرسنگی شکایت کرده بودم و حالا بیبی مریض است.
به اتاقی رفتم که بیبی خوابیده بود. پدر دستمال تر را به پیشانی بیبی میگذاشت و مادر زیر لب آیتالکرسی میخواند. نسرین که از من دو سال کوچکتر بود، در گوشهای مصروف جمع کردن دسترخوان بود. معلوم بود هیچکس غذا نخورده بود؛ من هم دیگر گرسنه نبودم.
پرسیدم: بیبی را چه شده است؟ کسی پاسخ نداد. پدر خشمگین نگاهم کرد و بیبی گریه سر داد و میگفت: — بچیم خانه را گم میکند. بچیم ما را پیدا کرده نمیتواند.
و با نفسگرفته دوباره گریه میکرد. تا آنکه به بالا نگاه میکرد؛ باور دارم میخواست آسمان را ببیند، اما سقف بالای سرش بود. چشمهای اما التماسکنان فراتر از آن را جستوجو میکرد. این هنگام بود که آرام میگرفت و لحظاتی بعد دوباره دست به دامان پدرم میشد.
از نگاههای خشمگین پدر دانستم که دیگر نباید سؤالی بپرسم. به نسرین گفتم برایم غذا گرم کند؛ کاری که همیشه میکرد. این بار اما به دشواری از اتاقی که بیبی در آن بود بیرون آمد. نگذاشتم به آشپزخانه برود و داستان مریضی بیبی را پرسیدم؛ اینکه چرا کاکا واحد باید خانه را گم کند و بیبی امروز دوباره چرا اینقدر به فکر او است.
نسرین با صدای که میلرزید، گفت: صبح کارمندان شهرداری آمدند و گفتند نام این کوچه را تغییر میدهند؛ اینجا را از کوچهی شهدا به کوچهی مکتب… نام مکتب ما را گرفت؛ مکتب جدیدالتأسیس ما.
گفتم: خوب، این چرا بیبی را میآزارد؟ او هم میداند که کاکا واحد برنمیگردد و کسی که بخواهد برگردد، بیست سال گم نمیشد؛ برمیگشت و زود هم برمیگشت.
احساس کردم دردی در گلویم میپیچید؛ خاموش شدم. نسرین اما با همان صدای لرزان گفت: آدمی که گم شود، برمیگردد، میفهمی؟ برمیگردد. اگر تو هم گم شوی، من منتظرت میمانم. مادر میگوید مردها وفا ندارند، اما برادرها دارند. پسرها هم باید داشته باشند، میفهمی؟
چیزی نگفتم. او به آشپزخانه رفت، من هم رفتم. گفت برای بیبی آبلیمو آماده میکند. در گوشهای نشستم و فکر کردم کاکا واحد کجاست؟ چه آدمی باید بوده باشد که بیبی هنوز چشمبهراهش است.
بیبی دیگر از من خوشش نمیآید؟ وقتی این را گفتم، گلویم هنوز درد داشت. چرا از تو؟ نام مکتب ما را به کوچه میگذارند؛ مکتبی که من میروم. خوب که چی؟ او تو را همیشه بیشتر داشته؛ شاید حتی بیشتر از پدر. اگر خوب نشود چی؟ میشود. دیگر چه میتوانیم جز صبر خدا؟
نسرین این «صبر خدا» را از خود بیبی یاد گرفته بود. او هم سالهای سال بود صبر خدا میکرد و چشمهایش را به بالا میدوخت. با نسرین و شربت لیمویی که آماده کرده بود، به اتاق رفتیم. بیبی هنوز به بالا مینگریست. میخواستم چیزی بگویم، کنارش بنشینم و بگویم چقدر امروز بدون او خود را کودک و ناتوان میبینم. دروازه تکتک شد. پدر گفت: برو دروازه را باز کن، واحد. ببین کیست.
دویدم؛ نمیدانم حتی به این امید که «صبر خدا» بالاخره جواب داده باشد و کاکا واحد آمده باشد، دویدم؛ اما در عوض احمد بود؛ پسر بابهی نانوا و همصنفی مکتب من. بیا، بیا، واحد! ببین نام کوچه را عوض میکنند. پلاکارد جدید نصب میکنند. بیا، بیا!
صدایش آنقدر بلند و باهیجان بود که بیبی را دوباره به گریه و زاری انداخته بود. احمد دویده به سمت کوچه رفت و من به سوی اتاق بیبی. مرا که دید، گفت باید ببرمش به کوچه. بگیر، دستم را بگیر.
من میان خشم پدر که تازه فکر میکردم مهار شده است و اصرار بیبی، به چشمهای پدر نگاه کردم. او اما مثل اینکه از چیزی دست شسته باشد، با اشارهی سر به من فهماند که حالا فرماندهی صاحباختیارِ من بیبی است.
دستش را گرفتم؛ میلرزید و بسیار داغ بود. از روبهروی تکتک دروازههایی که همین یک ساعت قبل، موقع بازگشت از مکتب گذشته بودم، با بیبی گذشتیم تا آنکه به سرکوچه رسیدیم. بچهی مه گم شده، اگر بخواهد برگردد، راه را پیدا نمیتواند. صدای بیبی بود توأم با اشک و زاری. بچهی تان چندساله است مادر؟ در کجا گم شده؟
صدای یکی از کارکنان بود که از بیبی میپرسید و من گفته نمیتوانستم آن بچه که بیبی میگوید، کاکای من است که ۲۰ سال پیش گم شده و همنام من است و برای بیبی بیشتر از من عزیز است. هیچکدام اینها را گفته نتوانستم؛ بیبی همچنین.
نزدیک دیوار، ساعتها زیر آفتاب داغ نشست و تعویض پلاک را خاموشانه تماشا کرد. بار آخر که بیبی اینطوری نگاه میکرد، فاتحهی خواهرش بود.
به خانه رفتیم و فردا عصر من و بیبی برای آخرین بار با هم از روبهروی این پلاک گذشتیم؛ اینبار ما میگریستیم و او بر شانههای پدر و دیگر مردان خانواده که هیچیک واحد نبودند آرامیده بود.


دیدگاه وجود ندارد