
عزیز جان، یادت است؟ نیمهی اول صنف بود. استاد «فرهمند» یکییکی از همهٔ ما مرور درس گذشته را پرسوجو کرد. پیش از آغاز درس جدید، صحبت مختصری از آن سخنان ارزشمند و نصیحتگونهاش داشت و در لابهلای صحبتهایش، داستانی دربارهی مدیریت زمان و ارزش وقت برایمان تعریف کرد.
حالا که قلم و کاغذ را برداشتم تا برایت نامه بنویسم، به یاد آن روز و اتفاقات آن روز افتادم. نمیدانم چه سبب داشت، اصلاً چه ربطی داشت؟ اما حالا که فکرم به آنجا رسیده بود، نخواستم پسش بزنم. خواستم با یادی از استاد فرهمند و حرف و حدیثهای شیرینش، تو را ببرم به مکانی که خاطرات مشترک دانشگاهیمان را در آن تجربه کرده بودیم.
جانان، حرف از مدیریت زمان و ارزش وقت شد؛ چقدر دلم اندوهناک شد که سالهای عمرمان را هدر دادیم. از کجا معلوم که من امروز استاد دانشگاه نبودم؟ شاید بعد از فراغت، یا حتی در جریان تحصیل، آن کافهٔ رؤیایی مخصوص زنان و دختران را در قلب ولایت زیبایمان ساخته بودم.
آن روزها که چهارراهی مقاومت قرار بود از نو بازسازی شود، سرکها و چوک کار جریان داشت. کار هم که نی، هنوز حفرکاری جریان داشت. وای که چقدر حال و روز ما بد بود. سرگردان بودیم و مجبور بودیم از کوچه و پسکوچههای فرعی خودمان را به دانشگاه برسانیم و دوباره برگردیم خانه.
یک روز، موقع برگشتن به خانه، هوا تاریک و رو به شام بود. در ازدحام و تجمع مردم در پیادهروی پنجشیر رستورانت، یا واضحتر بگویم، پیادهروی چینیفروشی گیر کردم. از بس همه در تقلای رسیدن به مقصد خود بودند، نگرانی عمیقی را در دلم حس کردم.
خنده نکن به دلیل نگرانیام. با خودم میگفتم: اوهی، این شهر چه وقت سر و سامان خواهد گرفت؟ من که میخواهم هرچه زودتر کافهام را جور کنم. آن بیصبری من… و اما چه شد؟! شهر، بازار، جاده، پیادهروها… ترمیم شدند. بازسازی شدند. ما چی شدیم؟
هیچ حقی، هیچ سهمی، حتی سهمی از مستفید شدن از فضایی که شهرمان، خانهمان و زادگاه خودمان بود، نداشتیم. یک هفته پیش سفری به سوی کابل داشتم. چنان حالم خوش بود که در آن لحظات اصلاً به یادم نمانده بود که من دختر هستم. دختری که در شهر خود حق نفس کشیدن ندارد، دختری که آرزوها و رؤیاهایش را بهخاطر همین دختر بودن در دل دفن کرد.
هیچکدام از اینها به یادم نبود تا اینکه با صدای پدرم، مانند یک بادکنک در هوا ترکیدم و مثل یک توپ دور پرتاب شدم. آیدا، حتماً در با خود میگویی یادش بخیر، هر روز به این مسیر رفتوآمد میکردم. با تعجب گفتم: اینجا… من… هر روز؟!
پدر با اشارهی سر، دانشگاه را نشانم داد. عزیز، یادت است که پنج سال پیش، وقتی ما دانشگاه میرفتیم، محوطهٔ بیرونی، منظورم دروازهٔ اصلی و خروجی سمت سرک عمومی کابل ـ پروان، دیوار نداشت؟ این دیوارها بعد از نرفتن ما اعمار شده بودند. گفتم: نی، پدرجان، دانشگاه ما این نیست. دیوار نداشت. اگر این دیوارها تازه اعمار شده باشند، اینقدر فرسوده و رنگورورفته نمیبودند. پدرم خندهای کرد و گفت: پنج سال وقت کمی که نیست. در این مدت رنگ دیوارها در اثر آفتاب، برف و باران چرکین میشود.
این را گفت و دوباره سکوت کرد و در جریان همان بحث کوتاه دربارهی دیوارها، از دانشگاه فاصله گرفته بودیم. با فاصله گرفتن، احساس کردم از اولین پلهی راهرو کسی تیلهام کرده باشد تا آخرین پله. درد عمیقی را با تمام وجود حس کردم، درد زمان، درد سالهایی که از ما دزدیده شد.
به طرف پدرم نگاه کردم و هیچ نگفتم. شاید با چشمانم برایش گفتم: کاش یادم نمیانداختی که اینجا روزگاری خانهٔ من بود. خانهای که حالا از آن تبعید شدهام، مانند یک یتیم آواره و بیپناه.
عزیز جان، آن روز، آن شب و حالا که دارم برای تو مینویسم، مدام به این فکر میکنم که چه شد؟ واقعاً چه شد که به این حال افتادیم؟ نه استاد دانشگاه شدم و نه آن دختر کافهداری که میخواست کافهاش مکانی امن برای زنان و دختران باشد. میفهمی؟ من دوست داشتم در هر چند قدمی آن کافه، طاقچههایی پُر از کتاب باشد. میخواستم دختران سرزمینم را غرق کتاب، مطالعه و ادبیات ببینم. میخواستم از همان کافه، بهترین آثار هنری، فرهنگی و ادبی را به نمایش بگذارم. اما چه شد؟!
جانان، بگو چه شد؟ قبول که راه جایگزین پیدا کردیم. آن حلقهٔ دوستداران کتاب و فرهنگ را تشکیل دادیم و بابت همهٔ اینها از پروردگارم شاکرم. اما دلم تنگ است! دلتنگ تو و آن روزهای با هم بودنمان. این دلتنگی این روزها امانم نمیدهد. تولد تو هم در راه است؛ با یک دلتنگی و دقِ دیدار، از راه دور تو را بغل میگیرم و میگویم: تولدت مبارک، یار من! تا وقت دیگر، قربانت!


دیدگاه وجود ندارد